...hef bara ekki nennt að blogga.
En gleðilegt ár og til hamingju með afmælið, allir sem það hafa átt síðan síðast.
miðvikudagur, 4. mars 2009
miðvikudagur, 3. desember 2008
laugardagur, 22. nóvember 2008
Eftirátryggingar
Magnað hvað maðurinn getur verið sjónlaus á hættur sem fylgja breytingum í umhverfinu á sama tíma og hann fórnar hverju sem er til að forðast endurtekningu á hamförum fortíðar.
Þetta má til dæmis merkja af:
1. Snjóflóðavarnargörðunum sem byggðir voru eftir flóðin á Vestfjörðum ´95.
2. Viðvaranarkerfið sem sett var upp eftir flóðin í Indlandshafi 2004.
3. Hugmyndir manna um að ganga í EB núna eftir fjármálakrísuna.
Af hverju var ekki búið að grípa til varúðarráðstafana áður en áföllin dundu yfir? Var enginn búinn að sjá hættuna af ofangreindum atburðum? Allavega voru þeir til sem vissu af möguleikanum af fjármálakrísunni. Á sama hátt er ég 100% viss um að þeir voru til sem vöruðu við hinum tveimur atburðunum. Af hverju ætli að það sé ekki hlustað á þessa menn? Eftirfarandi eru nokkrar hugmyndir:
1. Þetta er fólk sem eyðir tíma sínum í rannsóknir og er því ekki í eins miklum tengslum við valdamenn og þeir sem vinna jafnvel við að "networka".
2. Þar sem þetta fólk tilheyrir ekki stjórnmálaöflum komast viðlagaáætlanirnar ekki í stefnuskrár og fjárlög.
3. Þetta fólk er oft álitið bölsýnisfólk, sem er leiðinlegt að umgangast, þessvegna er best að hlusta ekki á það, forðast það og halda því utan við umræðuna. Þá líður öllum betur í ábyrgðarleysi sínu, geta notað fávisku sína til að verjast gagnrýni í framtíðinni og haldið áfram að byggja hús sín á sandi.
4. Það er miklu vinsælla meðal almúgans að vera jákvæður og byggja opp heldur en að vera fyrirhygginn og bregðast við mögulegum atburðum sem hafa aldrei gerst.
Nauðsynlegt er að þetta fólk fái meiri athygli í umræðunni og hjá stjórnmálamönnum í framtíðinni. Þá fara ráðstafanir okkar vonandi að bjarga einhverju, í stað þess að vera minnisvarðar um andvaraleysi og skort á fyrirhyggju. Það hefur varla fallið snjókorn á Íslandi frá snjóflóðunum á Vestfjörðum, spennan í jarðskorpunni á Indlandshafi minnkaði til muna með skjálftanum 2004, svo ekki eru líkur á viðlíka skjálfta næstu áratugina. Önnur eins fjármálakrísa og við eigum eftir að upplifa mun sennilega ekki sjást aftur á þessari öld.
Hins vegar er nóg af öðrum ógnunum sem þarf að fara að horfa til.
Sem dæmi má nefna Las Palma, sem er spænsk eldfjallaeyja úti fyrir ströndum Afríku. Næst þegar hún gýs eru góðar líkur á að stór hluti hennar hrynji í sjó og myndi 100 metra háa öldu, sem myndi skella á ströndum hafa svívirðilegar afleiðingar. Hægt er að lesa um þetta hér. Þetta hefur mjög lítið verið rætt, þrátt fyrir að svo virðist sem um gríðarlega ógn sé að ræða.
Svo eru það náttúrulega allar þær ógnir vegna veðurfarslegra breytinga. Læt eiga sig að endurtaka það allt. Hefur allt komið fram í fjölmiðlum.
Allavega, ég held að það sé kominn tími til að stjórnmálamenn láti þessi mál sig varða og hætta þessari sífelldu eftirámúgsefjun, sem hefur viðgengist síðustu áratugi, að því er virðist. Tryggjum fyrirá! ;)
Þetta má til dæmis merkja af:
1. Snjóflóðavarnargörðunum sem byggðir voru eftir flóðin á Vestfjörðum ´95.
2. Viðvaranarkerfið sem sett var upp eftir flóðin í Indlandshafi 2004.
3. Hugmyndir manna um að ganga í EB núna eftir fjármálakrísuna.
Af hverju var ekki búið að grípa til varúðarráðstafana áður en áföllin dundu yfir? Var enginn búinn að sjá hættuna af ofangreindum atburðum? Allavega voru þeir til sem vissu af möguleikanum af fjármálakrísunni. Á sama hátt er ég 100% viss um að þeir voru til sem vöruðu við hinum tveimur atburðunum. Af hverju ætli að það sé ekki hlustað á þessa menn? Eftirfarandi eru nokkrar hugmyndir:
1. Þetta er fólk sem eyðir tíma sínum í rannsóknir og er því ekki í eins miklum tengslum við valdamenn og þeir sem vinna jafnvel við að "networka".
2. Þar sem þetta fólk tilheyrir ekki stjórnmálaöflum komast viðlagaáætlanirnar ekki í stefnuskrár og fjárlög.
3. Þetta fólk er oft álitið bölsýnisfólk, sem er leiðinlegt að umgangast, þessvegna er best að hlusta ekki á það, forðast það og halda því utan við umræðuna. Þá líður öllum betur í ábyrgðarleysi sínu, geta notað fávisku sína til að verjast gagnrýni í framtíðinni og haldið áfram að byggja hús sín á sandi.
4. Það er miklu vinsælla meðal almúgans að vera jákvæður og byggja opp heldur en að vera fyrirhygginn og bregðast við mögulegum atburðum sem hafa aldrei gerst.
Nauðsynlegt er að þetta fólk fái meiri athygli í umræðunni og hjá stjórnmálamönnum í framtíðinni. Þá fara ráðstafanir okkar vonandi að bjarga einhverju, í stað þess að vera minnisvarðar um andvaraleysi og skort á fyrirhyggju. Það hefur varla fallið snjókorn á Íslandi frá snjóflóðunum á Vestfjörðum, spennan í jarðskorpunni á Indlandshafi minnkaði til muna með skjálftanum 2004, svo ekki eru líkur á viðlíka skjálfta næstu áratugina. Önnur eins fjármálakrísa og við eigum eftir að upplifa mun sennilega ekki sjást aftur á þessari öld.
Hins vegar er nóg af öðrum ógnunum sem þarf að fara að horfa til.
Sem dæmi má nefna Las Palma, sem er spænsk eldfjallaeyja úti fyrir ströndum Afríku. Næst þegar hún gýs eru góðar líkur á að stór hluti hennar hrynji í sjó og myndi 100 metra háa öldu, sem myndi skella á ströndum hafa svívirðilegar afleiðingar. Hægt er að lesa um þetta hér. Þetta hefur mjög lítið verið rætt, þrátt fyrir að svo virðist sem um gríðarlega ógn sé að ræða.
Svo eru það náttúrulega allar þær ógnir vegna veðurfarslegra breytinga. Læt eiga sig að endurtaka það allt. Hefur allt komið fram í fjölmiðlum.
Allavega, ég held að það sé kominn tími til að stjórnmálamenn láti þessi mál sig varða og hætta þessari sífelldu eftirámúgsefjun, sem hefur viðgengist síðustu áratugi, að því er virðist. Tryggjum fyrirá! ;)
miðvikudagur, 12. nóvember 2008
Fátt er svo með öllu illt
Þó að fjármálakrísan eigi eftir að reyna á þolrif margra og setja jafnvel á hausinn er klárt að hún mun örugglega einnig hafa jákvæð áhrif til lengri tíma. Ég trúi því allavega að til þess að mannkynið geti haldið áfram för sinni til betra samfélags verði annars lagið að stíga skref afturábak tímabundið áður en áfram er haldið. Ég held að eftirfarandi geti gerst á næstu árum:
Samhygð á eftir að aukast nú þegar þrengir að, sem kemur í stað eiginhagsmunapotsins áður. Fólk mun því læra meira hvert af öðru og þroskast sem einstaklingar.
Meiri tími verður til þess að huga að því mikilvæga í lífinu, í stað þess að vera alltaf að rembast við að klára verkefnastaflann fyrir tilsettan tíma.
Atvinnuleysi eykst til skemmri tíma, en svo vænti ég að verkefnaálagi verði dreift á atvinnulausa og þeir þannig virkjaðir. Þetta gæti t.d. gerst með styttingu vinnuskyldunnar, t.d. í 7 tíma á dag. Enn meiri tími í það sem skiptir raunverulega máli.
Fókusinn hjá fólkinu verður ekki lengur á lífsgæðakapphlaupið, heldur á það sem raunverulega skiptir máli; að hámarka hamingjuna.
Nú þegar kreppir að mun fólk huga betur að því að nýta allt sem best. Þetta dregur úr sóun og hægir á eyðingu náttúruauðlinda.
Neyðin kennir naktri konu að spinna. Tækniþróun gerist í stökkum. Ekki er ólíklegt að tekin verði stór skref í tækniþróun í náinni framtíð, þar sem oft virðist sem snilldin fæðist við kröpp kjör. Ekki ólíklegt að þessi þróun verði á sviði orkugjafa.
Í krísuástandi fæðast leiðtogar. Væntanlega hefur áhugi manna á pólitík vaxið mjög núna á síðustu vikum. Það má alveg búast við að við fáum notið ávaxtanna af því næstu áratugina.
Fólk verður víðsýnna. Gengur ekki að heiminum sem vísum eða að hægt sé að framlengja fortíðina inn í framtíðina. Heimurinn er flóknari en svo. Samfélagið verður því raunsærra og skemmtilegra.
Þetta er allavega það sem mér dettur í hug svona í fljótu bragði. Örugglega er þó margt fleira sem mætti tiltaka í þessum efnum.
Samhygð á eftir að aukast nú þegar þrengir að, sem kemur í stað eiginhagsmunapotsins áður. Fólk mun því læra meira hvert af öðru og þroskast sem einstaklingar.
Meiri tími verður til þess að huga að því mikilvæga í lífinu, í stað þess að vera alltaf að rembast við að klára verkefnastaflann fyrir tilsettan tíma.
Atvinnuleysi eykst til skemmri tíma, en svo vænti ég að verkefnaálagi verði dreift á atvinnulausa og þeir þannig virkjaðir. Þetta gæti t.d. gerst með styttingu vinnuskyldunnar, t.d. í 7 tíma á dag. Enn meiri tími í það sem skiptir raunverulega máli.
Fókusinn hjá fólkinu verður ekki lengur á lífsgæðakapphlaupið, heldur á það sem raunverulega skiptir máli; að hámarka hamingjuna.
Nú þegar kreppir að mun fólk huga betur að því að nýta allt sem best. Þetta dregur úr sóun og hægir á eyðingu náttúruauðlinda.
Neyðin kennir naktri konu að spinna. Tækniþróun gerist í stökkum. Ekki er ólíklegt að tekin verði stór skref í tækniþróun í náinni framtíð, þar sem oft virðist sem snilldin fæðist við kröpp kjör. Ekki ólíklegt að þessi þróun verði á sviði orkugjafa.
Í krísuástandi fæðast leiðtogar. Væntanlega hefur áhugi manna á pólitík vaxið mjög núna á síðustu vikum. Það má alveg búast við að við fáum notið ávaxtanna af því næstu áratugina.
Fólk verður víðsýnna. Gengur ekki að heiminum sem vísum eða að hægt sé að framlengja fortíðina inn í framtíðina. Heimurinn er flóknari en svo. Samfélagið verður því raunsærra og skemmtilegra.
Þetta er allavega það sem mér dettur í hug svona í fljótu bragði. Örugglega er þó margt fleira sem mætti tiltaka í þessum efnum.
mánudagur, 3. nóvember 2008
Vegna fjölda áskorana
Kemur hér blogg um verðbólgu og vexti.
Verðbólga er í rauninni bara þegar fólk er að reyna að nota of marga peninga til að kaupa of fáar vörur. Þegar allir eru í jollí fíling að taka lán á milljón til að eyða í vitleysu hækkar verð og þá er verðbólga. Þetta hefur verið raunin sl. 5 ár allavega á Íslandi. Síðan verður líka verðbólga ef ekki eru til nógu mikið af vörum til að selja fólki (t.d. þegar Dabbi kóngur leyfir ekki innflutning á öðru en því sem honum finnst nauðsynlegt). Í báðum tilfellum hækkar verð á vörum, og verðtryggð lán hækka í takt (sem lántakendum finnst ömurlegt), sem og verðtryggðar innistæður (sem eigendum þeirra finnst æðislegt). Í dag eru sumir lántakendur í hættunni á að fara á hausinn, þannig að eðlilega hafa kvartanir þeirra heyrist hærra en gleðihróp síðarnefnda hópsins.
Fræðilega séð eiga vextir að slá á verðbólgu. Þetta er af því að háir vextir valda auknum útgjöldum skuldara (sem eru mun fleiri en fjármagnseigendur), þannig að þeir hafa minna á milli handanna til að eyða í drasl. Hence, færri krónur að eltast við sömu vörur og þ.a.l. minni verðbólga. Þetta hefur hins vegar ekki virkað undanfarin ár, út af því að:
1. Meirihluta almennings hefur verið nákvæmlega sama á hvaða vöxtum lánin eru.
2. Bönkunum hefur verið nákvæmlega sama á hvaða vöxtum lánin eru.
3. Sumu fólki er nákvæmlega sama í hvaða gjaldmiðli lánið er.
4. Bönkunum hefur verið nákvæmlega sama í hvaða gjaldmiðlum lánin eru.
Þess vegna hafa bankarnir bara lánað meira og meira til fólks í allskonar gjaldmiðlum(fleiri peningar að eltast við sömu vörurnar), sem hefur yfirunnið áhrif hærri vaxta.
Svo gæti ég líka skrifað langan og leiðinlegan texta um að stýrivextir virki illa á Íslandi vegna þess að meirihluti lána eru verðtryggð, en ég nenni því ekki núna. Þetta samband ætti að virka hvort sem er til lengri tíma litið.
Hins vegar er staðan núna þannig að hálf þjóðin er að fara á hausinn. Sem þýðir miklu minna af peningum verður fyrir hendi í fyrirsjáanlegri framtíð til að eltast við vörur = minni verðbólga. Þó gæti líka orðið miklu minna af vörum fyrir hendi = meiri verðbólga. Það er því mikil óvissa framundan. Ég treysti mér þó til að spá fyrir um eitt: Fasteignaverð lækkar. IMF er að reyna að halda þessum fáu peningum sem eftir eru í landinu hérna með því að hækka vexti. Hliðaráhrifin eru hins vegar þau að fleiri fara á hausinn, og fyrr, en ella.
Ekki bara óvissa hvað varðar þróun í efnahagslífinu. Ég held að þjóðfélagið eigi eftir að taka stakkaskiptum. Yfirborðsleg bjartsýni undanfarinna ára mun víkja fyrir raunsæi, vonandi þó ekki svartsýni. Þetta verður mikill skellur fyrir mest skuldsettu skýjaglópana. Þetta verður "make or break" fyrir íslensku þjóðina næstu mánuði og ár. Það besta sem ég held að hægt sé að gera er að hætta að "vona" hitt og þetta (sbr. ráðamenn), sætta sig við stöðuna eins og hún er og það versta sem gæti gerst (ef menn hugsa þetta til enda er þetta ekki það slæmt). Ef fólk nær þessu fram á það mun auðveldara með að byggja sig og sína upp eftir áfallið.
Vona að þetta hafi verið skiljanlegt :)
Verðbólga er í rauninni bara þegar fólk er að reyna að nota of marga peninga til að kaupa of fáar vörur. Þegar allir eru í jollí fíling að taka lán á milljón til að eyða í vitleysu hækkar verð og þá er verðbólga. Þetta hefur verið raunin sl. 5 ár allavega á Íslandi. Síðan verður líka verðbólga ef ekki eru til nógu mikið af vörum til að selja fólki (t.d. þegar Dabbi kóngur leyfir ekki innflutning á öðru en því sem honum finnst nauðsynlegt). Í báðum tilfellum hækkar verð á vörum, og verðtryggð lán hækka í takt (sem lántakendum finnst ömurlegt), sem og verðtryggðar innistæður (sem eigendum þeirra finnst æðislegt). Í dag eru sumir lántakendur í hættunni á að fara á hausinn, þannig að eðlilega hafa kvartanir þeirra heyrist hærra en gleðihróp síðarnefnda hópsins.
Fræðilega séð eiga vextir að slá á verðbólgu. Þetta er af því að háir vextir valda auknum útgjöldum skuldara (sem eru mun fleiri en fjármagnseigendur), þannig að þeir hafa minna á milli handanna til að eyða í drasl. Hence, færri krónur að eltast við sömu vörur og þ.a.l. minni verðbólga. Þetta hefur hins vegar ekki virkað undanfarin ár, út af því að:
1. Meirihluta almennings hefur verið nákvæmlega sama á hvaða vöxtum lánin eru.
2. Bönkunum hefur verið nákvæmlega sama á hvaða vöxtum lánin eru.
3. Sumu fólki er nákvæmlega sama í hvaða gjaldmiðli lánið er.
4. Bönkunum hefur verið nákvæmlega sama í hvaða gjaldmiðlum lánin eru.
Þess vegna hafa bankarnir bara lánað meira og meira til fólks í allskonar gjaldmiðlum(fleiri peningar að eltast við sömu vörurnar), sem hefur yfirunnið áhrif hærri vaxta.
Svo gæti ég líka skrifað langan og leiðinlegan texta um að stýrivextir virki illa á Íslandi vegna þess að meirihluti lána eru verðtryggð, en ég nenni því ekki núna. Þetta samband ætti að virka hvort sem er til lengri tíma litið.
Hins vegar er staðan núna þannig að hálf þjóðin er að fara á hausinn. Sem þýðir miklu minna af peningum verður fyrir hendi í fyrirsjáanlegri framtíð til að eltast við vörur = minni verðbólga. Þó gæti líka orðið miklu minna af vörum fyrir hendi = meiri verðbólga. Það er því mikil óvissa framundan. Ég treysti mér þó til að spá fyrir um eitt: Fasteignaverð lækkar. IMF er að reyna að halda þessum fáu peningum sem eftir eru í landinu hérna með því að hækka vexti. Hliðaráhrifin eru hins vegar þau að fleiri fara á hausinn, og fyrr, en ella.
Ekki bara óvissa hvað varðar þróun í efnahagslífinu. Ég held að þjóðfélagið eigi eftir að taka stakkaskiptum. Yfirborðsleg bjartsýni undanfarinna ára mun víkja fyrir raunsæi, vonandi þó ekki svartsýni. Þetta verður mikill skellur fyrir mest skuldsettu skýjaglópana. Þetta verður "make or break" fyrir íslensku þjóðina næstu mánuði og ár. Það besta sem ég held að hægt sé að gera er að hætta að "vona" hitt og þetta (sbr. ráðamenn), sætta sig við stöðuna eins og hún er og það versta sem gæti gerst (ef menn hugsa þetta til enda er þetta ekki það slæmt). Ef fólk nær þessu fram á það mun auðveldara með að byggja sig og sína upp eftir áfallið.
Vona að þetta hafi verið skiljanlegt :)
þriðjudagur, 28. október 2008
Góðæri!
Jæja, þá er góðærið skollið á sem maður hefur verið að undirbúa sig fyrir meirihluta ævinnar. En það var fullt að gera í vinnunni sl. viku. Kom yfirleitt heim um eða uppúr miðnætti eftir streðið og mætti líka á laugardaginn. Líklegt er að ástandið verði svipað næstu vikurnar, þannig að það verður mikil þensla í Sigurviníska hagkerfinu á næstunni. Mikið er Ísland nú heppið að hafa viðlíka sveiflujafnara innanbúðar ;)
Annars lítið að frétta. Það var reyndar starfsdagur á föstudaginn hjá fyrirtækjasviði KPMG, sem var haldinn úti í Kjós. Farið var á fjórhjól með hópinn og endaði það með mat um kvöldið og léttum veitingum sem runnu það ljúflega niður að haldið var á galeiðuna þegar komið var aftur í bæinn, um kl. 1. Sumsé, mjög vel heppnað og höfðu menn gaman að.
Læt vita af mér eftir því sem tími vinnst til.
Annars lítið að frétta. Það var reyndar starfsdagur á föstudaginn hjá fyrirtækjasviði KPMG, sem var haldinn úti í Kjós. Farið var á fjórhjól með hópinn og endaði það með mat um kvöldið og léttum veitingum sem runnu það ljúflega niður að haldið var á galeiðuna þegar komið var aftur í bæinn, um kl. 1. Sumsé, mjög vel heppnað og höfðu menn gaman að.
Læt vita af mér eftir því sem tími vinnst til.
mánudagur, 20. október 2008
Ábyrgð og fyrirgefning
Einkennilegt hvað menn hlaupast alltaf undan merkjum þegar kemur að því að lýsa yfir ábyrgð á hruninu sem við erum að upplifa. Það er eins og menn séu alveg logandi hræddir við afleiðingarnar ef þeir gangast undir minnstu ábyrgð í stjórnmálum yfirhöfuð. Hugsanlega hefur þetta fólk ekki fengið mikla fyrirgefningu í æsku frá móður sinni eftir prakkarastrikin.
Menn ættu nú að fara að átta sig. Það vita allir sem vilja hverjir bera ábyrgðina. Það eina sem þeir vinna með þessari þvermóðsku er að þeir eru vanhæfir til að byggja upp eftir hrunið, af því að engin mistök hafa verið viðurkennd. Ef engin mistök hafa verið gerð, er þá einhver ástæða til að breyta út af einhverju í regluverki fjármálamarkaða, peningamálastjórn, fjármálastjórn hins opinbera eða öðru sem við kemur þessu rugli?
Því segi ég að ef enginn gengst við ábyrgð á þessu þá hlýtur íslenska þjóðin að krefjast þingkosninga og það verður flóðbylgja nýs fólks inn í stjórnmálaflokkana sem hreinsar út gömlu gildin. Vel menntað fólk á sviði viðskipta- og hagfræði, sem er nýbúið að missa vinnuna úr bönkunum og upplifði afleiðingar mistakanna frá fyrstu hendi, í stað gamalla íþróttakennara og skottulækna sem hafa verið allt of lengi við stjórnvölinn. Þetta getur gerst að því gefnu að fólk er ekki orðið of samdauna sjónvarpsdagskránni og aðgerðarleysinu sem mín kynslóð ólst upp við. Sem er reyndar líklegt.
Ef hins vegar þeir hinir ábyrgu taka við sér og gangast við ábyrgðinni þá treysti ég engum betur til að byggja upp eftir þetta heldur en þessu sama fólki. Það hlýtur að vera af vilja gert til að bæta fyrir mistök sín, enda hefur það hlotið fyrirgefningu þjóðarinnar fyrir, eitthvað sem jafnvel móðirinn gat einhverra hluta ekki veitt. Það hlýtur að vera einhvers virði.
Og þetta tal um að það verði tími síðar til að finna sökudólgana eru náttúrulega bara dylgjur. Þetta tekur ekki nema nokkrar sekúndur í sjónvarpi (eða með sjálfum sér, fyrir þá sem eru ekki það hátt settir) og þá geta viðkomandi farið að einbeita sér að uppbyggingunni með góðri samvisku.
Það er engin skömm að því að viðurkenna mistök eða skipta um skoðun. Það veit fólk sem stefnir einlæglega að því að bæta samfélagið, sama hvað eigin stolti líður.
Menn ættu nú að fara að átta sig. Það vita allir sem vilja hverjir bera ábyrgðina. Það eina sem þeir vinna með þessari þvermóðsku er að þeir eru vanhæfir til að byggja upp eftir hrunið, af því að engin mistök hafa verið viðurkennd. Ef engin mistök hafa verið gerð, er þá einhver ástæða til að breyta út af einhverju í regluverki fjármálamarkaða, peningamálastjórn, fjármálastjórn hins opinbera eða öðru sem við kemur þessu rugli?
Því segi ég að ef enginn gengst við ábyrgð á þessu þá hlýtur íslenska þjóðin að krefjast þingkosninga og það verður flóðbylgja nýs fólks inn í stjórnmálaflokkana sem hreinsar út gömlu gildin. Vel menntað fólk á sviði viðskipta- og hagfræði, sem er nýbúið að missa vinnuna úr bönkunum og upplifði afleiðingar mistakanna frá fyrstu hendi, í stað gamalla íþróttakennara og skottulækna sem hafa verið allt of lengi við stjórnvölinn. Þetta getur gerst að því gefnu að fólk er ekki orðið of samdauna sjónvarpsdagskránni og aðgerðarleysinu sem mín kynslóð ólst upp við. Sem er reyndar líklegt.
Ef hins vegar þeir hinir ábyrgu taka við sér og gangast við ábyrgðinni þá treysti ég engum betur til að byggja upp eftir þetta heldur en þessu sama fólki. Það hlýtur að vera af vilja gert til að bæta fyrir mistök sín, enda hefur það hlotið fyrirgefningu þjóðarinnar fyrir, eitthvað sem jafnvel móðirinn gat einhverra hluta ekki veitt. Það hlýtur að vera einhvers virði.
Og þetta tal um að það verði tími síðar til að finna sökudólgana eru náttúrulega bara dylgjur. Þetta tekur ekki nema nokkrar sekúndur í sjónvarpi (eða með sjálfum sér, fyrir þá sem eru ekki það hátt settir) og þá geta viðkomandi farið að einbeita sér að uppbyggingunni með góðri samvisku.
Það er engin skömm að því að viðurkenna mistök eða skipta um skoðun. Það veit fólk sem stefnir einlæglega að því að bæta samfélagið, sama hvað eigin stolti líður.
þriðjudagur, 14. október 2008
... ég á egypskan faraó í frystinum...
Frétti af þessari miklu snilld frá Baggalúti í dag. Fer í flokk með þeirra allrabesta efni. Njótið.
http://www.vf.is/veftv/595/default.aspx
http://www.vf.is/veftv/595/default.aspx
mánudagur, 13. október 2008
Frá sparifjáreigendum til skuldara
Þegar verðbólgan var hvað mest hérna fyrir langalöngu og áður en verðtryggingin kom til olli verðbólgan því að lán rýrnuðu og sparnaður "brann upp". Þannig að skuldarar græddu og sparifjáreigendur töpuðu. Þetta var þvert á markmið hins opinbera að hvetja til sparnaðar.
Í dag eru svipaðir hlutir að gerast, bara með öðrum hætti. Ríkisstjórnin er búin að gefa það út að þeir sem lenda í erfiðleikum með afborganir af húsnæðislánum verður hjálpað m.a. með því að láta Íbúðalánasjóð kaupa skuldirnar af bönkunum, lán fryst o.fl. Hvað upplifa sparifjáreigendur á sama tíma? Eignirnar brenna upp, hvort sem þær voru í lífeyrissjóðum, einstökum hlutabréfum eða í verðbréfasjóðum bankanna (nota bene, jafnvel þótt þær væru í fyrirfram tiltölulega eða mjög öruggum sjóðum).
Þannig að í krísuástandi virðist vera sem það sé eftirsóknarverðara að skulda heldur en að eiga, sama hverju stjórnmálum líður. Þannig myndi samvisku- og ábyrgðarlaus einstaklingur með mjög gott taugakerfi og þessa vitneskju sennilega bara steypa sér í skuldir og bíða eftir að hlutirnir reddist, eins og íslendinga er háttur. Ganga á stofnanir og biðja um aðstoð á grundvelli fávisku, líkt og margir lántakendur í erlendum gjaldmiðlum gera sér far um þessa dagana. Þannig myndi þessi einstaklingur hámarka efnisleg gæði sín á lífsleiðinni.
Væri nú ekki æskilegt að breyta þessu áður en næsta krísa dynur yfir? Hvort sem það verður eftir 50 eða 100 ár. Lykilatriði í þessum efnum er að koma fólki í skilning um grundvallaratriði í peningamálum. Þetta væri hægt að gera á skólastigi, eða bara í gegnum netið, þar sem öllum landsmönnum væri gert skylt að taka próf í fjármálum áður en þeim yrði gert kleift að kaupa íbúð eða bíl. Það er mjög auðvelt að framkvæma það með hjálp nútíma tölvutækni. Hugsanlegt væri líka að veita fólki ekki fjárræði fyrr en próf í fjármálum hefur verið staðið, alveg eins og fólki er ekki hleypt á bíl án bílprófs. Fólk sem skuldar ber samfélagslega ábyrgð. Það er skattfé samviskusamra og ábyrgra þegna íslands sem fer í að draga þetta fólk upp úr skítahaugnum sem það hefur mokað sig í undanfarin ár. Og það mun taka áraraðir í tilfelli íslendinga í dag.
Ef við gerðum fólk vitsmunalega ábyrgt fyrir gjörðum sínum með því að fræða það þá þurfa sparifjáreigendur ekki að skaðast eins mikið í krísum sem þessari í framtíðinni. Þeim örfáu óábyrgu aðilum sem rasa um ráð fram yrði leyft að fara á hausinn í friði, eins og drukkinn ökumaður sem er sviftur ökuskýrteininu, enda hefðu þeir stefnt jafnvægi í efnahagsmálum í voða.
Í dag eru svipaðir hlutir að gerast, bara með öðrum hætti. Ríkisstjórnin er búin að gefa það út að þeir sem lenda í erfiðleikum með afborganir af húsnæðislánum verður hjálpað m.a. með því að láta Íbúðalánasjóð kaupa skuldirnar af bönkunum, lán fryst o.fl. Hvað upplifa sparifjáreigendur á sama tíma? Eignirnar brenna upp, hvort sem þær voru í lífeyrissjóðum, einstökum hlutabréfum eða í verðbréfasjóðum bankanna (nota bene, jafnvel þótt þær væru í fyrirfram tiltölulega eða mjög öruggum sjóðum).
Þannig að í krísuástandi virðist vera sem það sé eftirsóknarverðara að skulda heldur en að eiga, sama hverju stjórnmálum líður. Þannig myndi samvisku- og ábyrgðarlaus einstaklingur með mjög gott taugakerfi og þessa vitneskju sennilega bara steypa sér í skuldir og bíða eftir að hlutirnir reddist, eins og íslendinga er háttur. Ganga á stofnanir og biðja um aðstoð á grundvelli fávisku, líkt og margir lántakendur í erlendum gjaldmiðlum gera sér far um þessa dagana. Þannig myndi þessi einstaklingur hámarka efnisleg gæði sín á lífsleiðinni.
Væri nú ekki æskilegt að breyta þessu áður en næsta krísa dynur yfir? Hvort sem það verður eftir 50 eða 100 ár. Lykilatriði í þessum efnum er að koma fólki í skilning um grundvallaratriði í peningamálum. Þetta væri hægt að gera á skólastigi, eða bara í gegnum netið, þar sem öllum landsmönnum væri gert skylt að taka próf í fjármálum áður en þeim yrði gert kleift að kaupa íbúð eða bíl. Það er mjög auðvelt að framkvæma það með hjálp nútíma tölvutækni. Hugsanlegt væri líka að veita fólki ekki fjárræði fyrr en próf í fjármálum hefur verið staðið, alveg eins og fólki er ekki hleypt á bíl án bílprófs. Fólk sem skuldar ber samfélagslega ábyrgð. Það er skattfé samviskusamra og ábyrgra þegna íslands sem fer í að draga þetta fólk upp úr skítahaugnum sem það hefur mokað sig í undanfarin ár. Og það mun taka áraraðir í tilfelli íslendinga í dag.
Ef við gerðum fólk vitsmunalega ábyrgt fyrir gjörðum sínum með því að fræða það þá þurfa sparifjáreigendur ekki að skaðast eins mikið í krísum sem þessari í framtíðinni. Þeim örfáu óábyrgu aðilum sem rasa um ráð fram yrði leyft að fara á hausinn í friði, eins og drukkinn ökumaður sem er sviftur ökuskýrteininu, enda hefðu þeir stefnt jafnvægi í efnahagsmálum í voða.
miðvikudagur, 8. október 2008
Tækifærin í kreppunni
Þar sem eru ógnanir eru tækifæri. Tók saman eftirfarandi lista yfir það sem ég tel vera vaxandi geira þegar flestir aðrir dragast saman. Vonandi að þetta verði einhverjum nýatvinnulausum bankamanninum sá innblástur til að skipta um vettvang og nýta tækifærin í stöðunni.
10. Framleiðsla á niðursoðnum matvörum.
9. Lyfjaframleiðsla (freistandi er fyrir marga að dópa sig frá áhyggjunum)
8. Jarðarfararþjónustur (fjármálaáhyggjur auka líkur á sjúkdómum sem geta dregið fólk til dauða og sjálfsmorðum hlítur að fjölga)
7. Fæðingaþjónusta (sýnt hefur verið fram á að fæðingum fjölgar í kjölfar erfiðleikatíma)
6. Lögfræðiþjónusta
5. Innheimtuþjónusta
4. Sálfræðiþjónusta
3. Pakkaferðir mann- og félagsfræðinga til landsins til að fylgjast með viðbrögðum nýríkrar þjóðar í glímu við stórkostlegt fjármálaáfall.
2. Sala á tækjum og hrávörum til heimabruggunar
1. Lífvarðaþjónusta handa ráðamönnum þjóðarinnar.
Varðandi bloggið í gær gleymdi ég að taka fram stýrivaxtastefnuna í dag, eftir hrunið (eða í því miðju). Það ætti að vera löngu búið að lækka stýrivexti. Ég myndi halda að það væri lágmark að fara með þá niður í 10% í fyrsta stökki. Og það þyrfti að gerast sem fyrst.
10. Framleiðsla á niðursoðnum matvörum.
9. Lyfjaframleiðsla (freistandi er fyrir marga að dópa sig frá áhyggjunum)
8. Jarðarfararþjónustur (fjármálaáhyggjur auka líkur á sjúkdómum sem geta dregið fólk til dauða og sjálfsmorðum hlítur að fjölga)
7. Fæðingaþjónusta (sýnt hefur verið fram á að fæðingum fjölgar í kjölfar erfiðleikatíma)
6. Lögfræðiþjónusta
5. Innheimtuþjónusta
4. Sálfræðiþjónusta
3. Pakkaferðir mann- og félagsfræðinga til landsins til að fylgjast með viðbrögðum nýríkrar þjóðar í glímu við stórkostlegt fjármálaáfall.
2. Sala á tækjum og hrávörum til heimabruggunar
1. Lífvarðaþjónusta handa ráðamönnum þjóðarinnar.
Varðandi bloggið í gær gleymdi ég að taka fram stýrivaxtastefnuna í dag, eftir hrunið (eða í því miðju). Það ætti að vera löngu búið að lækka stýrivexti. Ég myndi halda að það væri lágmark að fara með þá niður í 10% í fyrsta stökki. Og það þyrfti að gerast sem fyrst.
þriðjudagur, 7. október 2008
Hetja - Skúrkur
Mér þykir leiðinlegt að þurfa að tjá eftirfarandi álit minn um þennan mann, eftir að hafa unnið mjög gott verk í pólitíkinni er hann greinilega kominn inn á svið sem hann á ekki heima. En hann þessi er því miður búinn að gera svo rækilega upp á bak að það er komið í hárið á honum!
Eftirfarandi mistök eru að kosta skattgreiðendur gríðarlegar upphæðir. Og þær hækka nú hratt frá degi til dags, eftir því sem mistökunum fjölgar, því nú eru mjög krítískir tímar og hver ákvörðun er mjög mikilvæg.
Ég geri mér grein fyrir að ekki er allt 100% honum að kenna og aðrir seðlabankastjórar eiga náttúrulega sinn þátt í þessum ákvörðunum. En hann á klárlega sinn þátt. Eins er sjálfsagt fleira sem hægt er að taka til, sem ég man ekki í augnablikinu.
1. Stýrivextir voru hækkaðir allt of hægt í kjölfar þess að hann kom inn.
2. Bindiskylda var lækkuð þegar hún hefði í raun átt að vera hækkuð fyrir þremur árum og jók þannig enn á verðbólguna.
3. Seðlabankinn beytti sér ekki nægilega staðfast gegn útlánabrjálæðinu til íslenskra fyrirtækja og heimila sem náði hámarki í erlendu lánunum sl. 2 ár.
4. Samskiptaörðugleikar virðast hafa verið milli íslenska og bandaríska seðlabankans sem olli því að SÍ var ekki í gjaldeyrisswappinu við norðurlöndin. Ef ekki samskiptaörðugleikar þá léleg ákvörðunartaka í stýringu á gjaldeyrisforðanum, sem kemur á sama stað niður.
5. Yfirtakan á Glitni var mjög umdeild og aldrei kom nægjanlega góð skýring á þeim gjörningi.
6. Lekinn í dag um Rússneska lánið er mjög alvarlegur. Það er vinnuregla allra aðila á mörkuðum að halda samningum fyrir sig þangað til þeir eru frágengnir. Eftir þetta er seðlabankinn ekki í neinni samningsaðstöðu.
7. Tilkynning dagsins um að ætlunin var að festa gengi krónunnar í 131 kr/eur var ótrúleg. Allt of sterkt gengi mv. undanfarna daga. Sem betur fer var bara smotterí sem skipti um hendur á þessu gengi frá SÍ, en ef þeir hefðu verið mjög staðfastir í þessu gæti ég trúað að markaðsaðilar hefðu gengið nærri gjaldeyrisvarasjóðinum og kostað skattborgara milljarða á milljarða ofan.
Ath. ég tiltek ekki háa vexti, enda er verðbólgan tilkomin af nr. 2 og 3 og þeir verða að hækka svo hægt sé að glíma við verðbólgu.
Svo kemur hann fram og blandar peningamálunum, fjármálum fyrirtækja og ríkisfjármálunum rækilega saman, sem mér finnst alls ekki við hæfi. Segir frá mistökum sínum án þess að virðast sýna vott af iðrun.
Ef fólk skildi mistökin og hvað þau eru að kosta þjóðarbúið væri örugglega löngu búið að gera biltingu gegn SÍ. Í staðin eru þetta örfáir nördar eins og ég hver í sínu horni að röfla við sjálfan sig.
Eftirfarandi mistök eru að kosta skattgreiðendur gríðarlegar upphæðir. Og þær hækka nú hratt frá degi til dags, eftir því sem mistökunum fjölgar, því nú eru mjög krítískir tímar og hver ákvörðun er mjög mikilvæg.
Ég geri mér grein fyrir að ekki er allt 100% honum að kenna og aðrir seðlabankastjórar eiga náttúrulega sinn þátt í þessum ákvörðunum. En hann á klárlega sinn þátt. Eins er sjálfsagt fleira sem hægt er að taka til, sem ég man ekki í augnablikinu.
1. Stýrivextir voru hækkaðir allt of hægt í kjölfar þess að hann kom inn.
2. Bindiskylda var lækkuð þegar hún hefði í raun átt að vera hækkuð fyrir þremur árum og jók þannig enn á verðbólguna.
3. Seðlabankinn beytti sér ekki nægilega staðfast gegn útlánabrjálæðinu til íslenskra fyrirtækja og heimila sem náði hámarki í erlendu lánunum sl. 2 ár.
4. Samskiptaörðugleikar virðast hafa verið milli íslenska og bandaríska seðlabankans sem olli því að SÍ var ekki í gjaldeyrisswappinu við norðurlöndin. Ef ekki samskiptaörðugleikar þá léleg ákvörðunartaka í stýringu á gjaldeyrisforðanum, sem kemur á sama stað niður.
5. Yfirtakan á Glitni var mjög umdeild og aldrei kom nægjanlega góð skýring á þeim gjörningi.
6. Lekinn í dag um Rússneska lánið er mjög alvarlegur. Það er vinnuregla allra aðila á mörkuðum að halda samningum fyrir sig þangað til þeir eru frágengnir. Eftir þetta er seðlabankinn ekki í neinni samningsaðstöðu.
7. Tilkynning dagsins um að ætlunin var að festa gengi krónunnar í 131 kr/eur var ótrúleg. Allt of sterkt gengi mv. undanfarna daga. Sem betur fer var bara smotterí sem skipti um hendur á þessu gengi frá SÍ, en ef þeir hefðu verið mjög staðfastir í þessu gæti ég trúað að markaðsaðilar hefðu gengið nærri gjaldeyrisvarasjóðinum og kostað skattborgara milljarða á milljarða ofan.
Ath. ég tiltek ekki háa vexti, enda er verðbólgan tilkomin af nr. 2 og 3 og þeir verða að hækka svo hægt sé að glíma við verðbólgu.
Svo kemur hann fram og blandar peningamálunum, fjármálum fyrirtækja og ríkisfjármálunum rækilega saman, sem mér finnst alls ekki við hæfi. Segir frá mistökum sínum án þess að virðast sýna vott af iðrun.
Ef fólk skildi mistökin og hvað þau eru að kosta þjóðarbúið væri örugglega löngu búið að gera biltingu gegn SÍ. Í staðin eru þetta örfáir nördar eins og ég hver í sínu horni að röfla við sjálfan sig.
mánudagur, 6. október 2008
Hvað gerðist?
Ríkið getur yfirtekið eignir, tekið við stjórn fjármálafyrirtækja og Íbúðalánasjóður getur keypt íbúðalánaskuldir af bönkunum. Í rauninni hefur ríkið því miklar heimildir til að taka yfir verðmæti fjármálafyrirtækja fyrirvaralaust.
Þetta hjálpar ekki kerfinu í heild, sem eru mikil vonbrigði. Hins vegar eru hagsmunir innistæðueigenda betur tryggðir, sem er jákvætt. Það er því enga utanaðkomandi hjálp að fá að utan og mér sýnist að ríkið sé að taka á sig meiri ábyrgð, sem endurspeglast m.a. í því að S&P lækkaði lánshæfismat Íslenska ríkisins niður í BBB í kvöld, sem er lægsta einkunn sem er viðurkennt sem "investment grade" af fjármálakerfinu úti. M.ö.o. íslensk ríkisskuldabréf eru á barmi þess að vera talin meðal ruslskuldabréfa (junk bonds), sem þýðir að margir sjóðir erlendis mættu ekki fjárfesta í bréfunum, lögum samkvæmt. Ríkið mun því þurfa að greiða mun hærri vexti af þeim lánum sem það tekur í náinni framtíð.
Þetta lítur því mjög illa út. Við erum sennilega sú þjóð sem á í mestum vanda, þó flestar aðrar þjóðir séu að díla við það sama. Vonandi bara að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn bjargi okkur út þessu, þó þeir séu nú yfirleitt að aðstoða þróunarríki. Við ráðum einfaldlega ekki við ástandið eins og það er í dag.
Til að líta á björtu hliðarnar getum við sagt að mannfræðingar geti haft verðugt rannsóknarefni á næstu dögum/vikum/mánuðum/árum í að fylgjast með hvernig ástandið þróast. Gæti verið viðskiptahugmynd í ferðaþjónustu? ;)
Þetta hjálpar ekki kerfinu í heild, sem eru mikil vonbrigði. Hins vegar eru hagsmunir innistæðueigenda betur tryggðir, sem er jákvætt. Það er því enga utanaðkomandi hjálp að fá að utan og mér sýnist að ríkið sé að taka á sig meiri ábyrgð, sem endurspeglast m.a. í því að S&P lækkaði lánshæfismat Íslenska ríkisins niður í BBB í kvöld, sem er lægsta einkunn sem er viðurkennt sem "investment grade" af fjármálakerfinu úti. M.ö.o. íslensk ríkisskuldabréf eru á barmi þess að vera talin meðal ruslskuldabréfa (junk bonds), sem þýðir að margir sjóðir erlendis mættu ekki fjárfesta í bréfunum, lögum samkvæmt. Ríkið mun því þurfa að greiða mun hærri vexti af þeim lánum sem það tekur í náinni framtíð.
Þetta lítur því mjög illa út. Við erum sennilega sú þjóð sem á í mestum vanda, þó flestar aðrar þjóðir séu að díla við það sama. Vonandi bara að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn bjargi okkur út þessu, þó þeir séu nú yfirleitt að aðstoða þróunarríki. Við ráðum einfaldlega ekki við ástandið eins og það er í dag.
Til að líta á björtu hliðarnar getum við sagt að mannfræðingar geti haft verðugt rannsóknarefni á næstu dögum/vikum/mánuðum/árum í að fylgjast með hvernig ástandið þróast. Gæti verið viðskiptahugmynd í ferðaþjónustu? ;)
laugardagur, 4. október 2008
Þeir sem vissu
Hæstvirtur forsætisráðherra hefur ítrekað talað um að við séum fórnarlömb aðstæðna á alþjóðlegum mörkuðum sem enginn sá fyrir. Að sjálfsögðu sáu ekki margir fyrir gjaldþrot þeirra risabanka sem komið hafa í ljós. Hins vegar eru til þeir aðilar sem hafa um áraraðir varað við skuggalegri þróun á heimsmörkuðunum.
Á fasteignamörkuðum:
Robert Schiller
Prófessor við Yale í BNA sem spáði fyrir endalokum hlutabréfabólunnar 2000 í bók sinni, Irrational Exuberance (órökrétt gróska/gnægð). Endurútgaf bókina árið 2005 þar sem hann benti á að bólan hafði í raun ekki sprungið, heldur aðeins færst yfir á fasteignamarkaðinn.
http://www.econ.yale.edu/~shiller/
Á fjármálamörkuðum:
Nassim Nicholas Taleb
Óheyrilega gáfaður maður sem hefur barist af alefli við að segja fólki að áhætta er stórlega vanmetin á fjármálamörkuðum, vegna þess að módelin sem bankar vinna út frá byggja á röngum forsendum. Gerir óspart grín að fólki með of hátt sjálfstraust/þekkingar - hlutfall, sem er þjóðþrifaverk sem einhver verður að taka að sér. Eftir að hrikta fór í stoðum fjármálamarkaðanna í fyrra fóru bækur hans, "The Black Swan" og "Fooled by randomness" skyndilega að seljast í bílförmum.
http://www.fooledbyrandomness.com/
Spilling og tenging við Ísland:
Jóhannes Björn
Mér skilst að margir hafi hlegið að þessum manni þegar hann skrifaði um samsæriskenningar sínar í bókinni "Falið vald". Hann hefur hins vegar lengi talað um að fjármálakerfið sem við byggjum á er byggt á sandi.
http://www.vald.org/
Þá hef ég fylgst með umræðum hér, þar sem fjöldi íslendinga hafa varað við löskuðu kerfi, skuldsetningu, viðskiptahalla og fleiri aðsteðjandi vandamálum í heimshagkerfinu og Íslandshagkerfinu. Í heiminum eru því eflaust milljónir manna sem sáu og áttuðu sig á aðsteðjandi vandamálum. Samt fór sem fór.
Af hverju var ekki hlustað á þessa menn? Var þekking þeirra ofvaxin skilningi stjórnmálamanna og þeirra sem báru ábyrgð á þróun mála í heiminum? Eða vildi kannski enginn bera ábyrgð á þróuninni? Kannski langaði menn bara ekki til að skilja þetta. Málið er að það voru fjöldi aðila sem hafði hag af því að bólurnar á fasteigna- og fjármálamörkuðum yrðu sem stærstar. Er þar nóg að nefna fasteignasala, fasteignalánamiðlara, verðbréfamiðlara og stjórnendur banka á árangurstengdum launum. Þessir aðilar hafa grætt vel á bólunni og eru ekkert nauðsynlega að tapa neinu við hrun markaðanna í dag. Hagsmunum þessara aðila var því best borgið með því að hlusta ekki. Stjórnmálamenn lögðu of mikið traust á aðila fjármálamarkaðarins til að halda kerfinu heilbrigðu.
Ég vona því að ráðamenn ráðfæri sig við menn sem þessa áður en þeir fara að ana af stað í myrkrinu, það gæti sparað skattgreiðendum óheyrilegar fjárhæðir. Þeir þurfa ekki einu sinni að ganga svo langt að hafa samband við þá. Schiller hefur gefið út bók um hvernig takast skuli á við þessa krísu sem heimurinn glímir við í dag.
Á fasteignamörkuðum:
Robert Schiller
Prófessor við Yale í BNA sem spáði fyrir endalokum hlutabréfabólunnar 2000 í bók sinni, Irrational Exuberance (órökrétt gróska/gnægð). Endurútgaf bókina árið 2005 þar sem hann benti á að bólan hafði í raun ekki sprungið, heldur aðeins færst yfir á fasteignamarkaðinn.
http://www.econ.yale.edu/~shiller/
Á fjármálamörkuðum:
Nassim Nicholas Taleb
Óheyrilega gáfaður maður sem hefur barist af alefli við að segja fólki að áhætta er stórlega vanmetin á fjármálamörkuðum, vegna þess að módelin sem bankar vinna út frá byggja á röngum forsendum. Gerir óspart grín að fólki með of hátt sjálfstraust/þekkingar - hlutfall, sem er þjóðþrifaverk sem einhver verður að taka að sér. Eftir að hrikta fór í stoðum fjármálamarkaðanna í fyrra fóru bækur hans, "The Black Swan" og "Fooled by randomness" skyndilega að seljast í bílförmum.
http://www.fooledbyrandomness.com/
Spilling og tenging við Ísland:
Jóhannes Björn
Mér skilst að margir hafi hlegið að þessum manni þegar hann skrifaði um samsæriskenningar sínar í bókinni "Falið vald". Hann hefur hins vegar lengi talað um að fjármálakerfið sem við byggjum á er byggt á sandi.
http://www.vald.org/
Þá hef ég fylgst með umræðum hér, þar sem fjöldi íslendinga hafa varað við löskuðu kerfi, skuldsetningu, viðskiptahalla og fleiri aðsteðjandi vandamálum í heimshagkerfinu og Íslandshagkerfinu. Í heiminum eru því eflaust milljónir manna sem sáu og áttuðu sig á aðsteðjandi vandamálum. Samt fór sem fór.
Af hverju var ekki hlustað á þessa menn? Var þekking þeirra ofvaxin skilningi stjórnmálamanna og þeirra sem báru ábyrgð á þróun mála í heiminum? Eða vildi kannski enginn bera ábyrgð á þróuninni? Kannski langaði menn bara ekki til að skilja þetta. Málið er að það voru fjöldi aðila sem hafði hag af því að bólurnar á fasteigna- og fjármálamörkuðum yrðu sem stærstar. Er þar nóg að nefna fasteignasala, fasteignalánamiðlara, verðbréfamiðlara og stjórnendur banka á árangurstengdum launum. Þessir aðilar hafa grætt vel á bólunni og eru ekkert nauðsynlega að tapa neinu við hrun markaðanna í dag. Hagsmunum þessara aðila var því best borgið með því að hlusta ekki. Stjórnmálamenn lögðu of mikið traust á aðila fjármálamarkaðarins til að halda kerfinu heilbrigðu.
Ég vona því að ráðamenn ráðfæri sig við menn sem þessa áður en þeir fara að ana af stað í myrkrinu, það gæti sparað skattgreiðendum óheyrilegar fjárhæðir. Þeir þurfa ekki einu sinni að ganga svo langt að hafa samband við þá. Schiller hefur gefið út bók um hvernig takast skuli á við þessa krísu sem heimurinn glímir við í dag.
laugardagur, 20. september 2008
Fjármálakrísan
Sjaldan eða aldrei hefur fjármálaheimurinn verið eins mikið í sviðsljósinu og sl. viku, og hefur hann þó verið mjög fyrirferðamikill undanfarinn áratug. Eins og oft áður þegar fjölmiðlar þurfa að fara að taka á málum verður umræðan yfirborðskennd og áherslupunktarnir ekki mjög góðir. Enda starfa ekki sérfræðingar á fjölmiðlum, heldur "alfræðingar" - fólk sem á að þekkja til alsstaðar, og gerir það. Bara ekki nógu vel. Afleiðingin verður oft á tíðum afvegaleidd og marklaus umræða sem getur leitt af sér ranghugmyndir almennings - sem geta verið mjög hættulegar samfélaginu. Ég ætla að reyna að bæta úr þessu hér. Svona fyrir þá sem ekki hafa botnað upp eða niður í því sem hefur verið í gangi undanfarið.
Orsakir:
Upp úr aldamótunum 2000 og eftir 11. sept. 2001 var bandarískur fjármálamarkaður í miklum erfiðleikum. Alan Greenspan brást þá við með því að lækka stýrivexti alveg niður í eitt prósent (2002). Þetta var allt gert í góðri meiningu (forðast gjaldþrotahrinu og fjöldaatvinnuleysi). Hins olli þetta auðveldara aðgengi að lánsfé, vegna þess að minni líkur eru á að fólk/fyrirtæki fari á hausinn þegar vextir eru lágir (af því að flestir skulda töluvert), þannig að bankar lánuðu þá bara meira, vegna þess að þeir treystu á lága vexti og þ.a.l. lágt gjaldþrotahlutfall. Peningarnir fóru að miklu leyti inn á fasteignamarkaðinn, vegna hjarðhegðunar samfélagsins, og jós þannig olíu á eld húsnæðisverðhækkanir, sem voru orðnar mjög miklar fyrir. Þessi stemming á fasteignamarkaðinum í BNA smitaðist svo yfir á önnur vestræn ríki.
Önnur orsök þess að fallið er svo hátt nú eru faldir í bónusgreiðslum til stjórnenda og annarra starfsamnna útlánafyrirtækja á heimsvísu. Sú staðreynd að í mörgum tilfellum fær starfsfólk hlutdeild í hagnaði fjármálafyrirtækja gerir það að verkum að það verður áhættusæknara. Dæmi: Ef valið stendur á milli þess að lána mjög góðum skuldara á 5% vöxtum eða meðalgóðum skuldara á t.d. 6% vöxtum, eru meiri líkur á að stjórnandinn velji verri skuldarann, vegna þess að hann fær hlutdeild í þessum auka vaxtatekjum (mismunurinn, 1%), en þó svo að hann fari á hausinn ber hann engan skaða af - grunnlaunin eru alltaf til staðar. Auk þess treystir hann á að vextir verði lækkaðir aftur, eins og upp úr 2000 til þess að bjarga skuldaranum frá þroti. Þetta eykur enn á útlán, hækkanir fasteignaverðs, verðbólgu, góðæri, stemmingu, ofurlaun, launamun, stéttaskiptingu.
Þriðja orsökin, sem hefur ekki hlotið mikla umgjöllun fjölmiðla (hér heima allavega), eru lánshæfismatsfyrirtækin. Þau gefa út opinber álit á hversu líklegt er að skuldarar standi í skilum. Þau brugðust trausti fjárfesta þegar þau gáfu út hæsta lánshæfismat á skuldabréfaafurðir sem m.a. innihéldu fasteignaskuldir slakra skuldara í BNA (nefnd undirmálslán á ísl.), sem hafði jafnvel verið neitað um lán hjá venjulegum bönkum þar í landi. Líklega hafa fá gjaldþrot síðan snemma á síðasta áratu, vegna vaxtastefnu Greenspan, einnig haft sín áhrif þarna.
Hlutverk Kína
Ókey. Bandaríkjamenn og mörg önnur vestræn ríki hafa verið að safna skuldum eins og enginn sé morgundagurinn undanfarin ár. En hver er þá að lána og þ.a.l. að fjármagna neysluna? Í raun eru það fyrirtæki út um allan heim sem hafa verið að kaupa þessi skuldabréf og er þetta því dreift út um allt. En meira vægi hafa þær þjóðir sem hafa verið að flytja út meira heldur en þeir flytja inn (eru þ.a.l. með viðskiptaafgang). Það er t.d. Kína sem hefur verið að flytja gríðarlega mikið út og notað andvirðið að miklu leyti til fjárfestinga erlendis. Þetta er að sjálfsögðu mun flóknara net, enda flæða verðbréf óhindrað út um allan heim í dag, en í grunninn er þetta það sem er að gerast. Kínverjar og fleiri ríki með viðskiptaafgang lána vesturlandabúum fyrir vörunum sem þeir framleiða fyrir okkur. Hægt er að stemma stigu við þessari þróun, m.a. með því að leyfa Kínverska Júaninu að fljóta. En Kínverjar hafa ekki viljað það enn sem komið er.
Afleiðingarnar
Á endanum gátu margir af fasteignaeigendum ekki staðið undir greiðslubyrgðinni og fasteignabólan byrjaði að springa, eins og ég var búinn að taka á í öðru bloggi. Afleiðing af þessu er að verðlítil lán sitja eftir í bönkum og fjármálastofnunum í BNA, og út um allan heim vegna skuldabréfavaafurðanna, sem seldar höfðu verið. Þegar eignir þínar (skuldabréf í þessu tilfelli) eru í raun mun minna virði en þú hélst og færðir í bækur eru orðnar meiri líkur á að þú lendir í vandræðum og farir á hausinn. Þetta er raunin sem hefur verið að líta dagsins ljós í auknum mæli sl. ár.
Bandaríkjastjórn hefur brugðist við með því að bjarga fáum útvöldum fjármálafyrirtækjum, sem eru of mikilvægar þjónustustofnanir við almenning til að þeir geti leyft þeim að fara á haustinn (Fannie Mae, Freddie Mac og AIG). Að auki er nú frumvarp fyrir þingi að Hið opinbera kaupi verðfallin skuldabréf á einhverju X verði. Þannig yrði til eins konar risastór ruslakista fyrir verðlítil skuldabréf. Kista þessi yrði kostuð af skattborgurum, og út á krít frá Kína, eins og áður hefur verið komið inn á. Það má segja að Bandaríska ríkið sé að leggja allt í sölurnar með þessari aðgerð og eru örlög bandarískra fyrirtækja og hins opinbera að miklu leyti samtvinnuð eftir þessar aðgerðir. Ekki er ólíklegt að lánshæfismatsfyrirtækin þurfi að lækka einkun sína á Bandaríska ríkið eftir þetta, enda hafa skuldir þeirra vaxtið gríðarlega við þetta. Vissulega liggja eignir á móti, en mikil óvissa er um raunverulegt verðgildi þeirra. Lægra lánshæfismat þýðir hærri vaxtakostnað fyrir þjóðina.
Skortsala
Best er fyrir hagkerfið ef verðbréf eru verðlögð sem næst raunverulegu virði þeirra á fjármálamörkuðum. Ef aðili sem á ekki hlutabréf en telur verð hlutabréfa of hátt þá getur hann beitt skortsölu til að hagnast á stöðunni og stuðlað að réttu verði á ný. Þá eru bréf fengin að láni, þau seld á markaði og keypt aftur á ákveðnum degi í framtíðinni og skilað til þess sem lánar bréfin. Skortsalinn hefur þ.a.l. hagnast ef verðið hefur lækkað í millitíðinni. Sá sem lánar fær greiðslu frá skortsalanum fyrir lánið á bréfunum. Það að banna skortsölu, eins og gert var í lok vikunnar (í BNA og Bretlandi), er til þess fallið að útiloka skoðanir þeirra sem standa utan við markaðinn og álíta hlutabréfaverð of hátt. Niðurstaðan verður hærra hlutabréfaverð heldur en fyrirtækin og hagkerfið stendur undir. Til lengri tíma litið hins vegar mun alltaf verða verðleiðrétting þar sem verðbréf horfa aftur til raunvirði þeirra. Því miður hefur skortsala hefur ekki verið stunduð hér á landi að neinu marki, en lífeyrissjóðir gætu haft miklar tekjur af verðbréfalánum til skortsala. Enda eiga þeir mikið af bréfum sem ekki er ætlunin að selja í nánustu framtíð.
Stóra spurningin núna fyrir flest vestræn ríki er sú sama: Tekst okkur að auka útflutning og minnka innflutning, og snúa þannig viðskiptahallanum í viðskiptaafgang, án þess að of margir fari á hausinn. Takist þetta ætti verðbólgan að minnka og vextir geta lækkað.
Þær spurningar sem margar vestrænar ríkisstjórnir hafa verið að standa frammi fyrir er hvaða fyrirtækjum skal bjarga frá gjaldþroti og hverjum ekki. Glapræði væri að bjarga öllum frá gjaldþroti, þar sem það myndi hafa svipuð áhrif og Greenspan hafði með sínum vaxtalækkunum og fjárfestar myndu álíta að áhætta væri varla til. Sama rússíbanareiðin myndi því hefjast aftur á fjármálamörkuðum. Mikilvægt er að leyfa fólki og fyrirtækjum að bera ábyrgð á gjörðum sínum, fara á hausinn í friði og vera þannig ákveðin viðvörun áður en næsta uppsveifla hefst. Menn verða að axla ábyrgð, þó svo að þeir höfðu ekki víðsýni til að sjá vandamálin í tæka tíð til að bregðast við þeim. Verði öllum bjargað frá gjaldþroti af ríkinu eru einfaldlega auknar líkur á að vestrænt ríki geti ekki staðið í skilum, sem auðvitað hefði gríðarleg áhrif á viðkomandi ríki. Að maður minnist nú ekki á að það er í rauninni hinn almenni skattborgari sem borgar þegar fjármálastofnunum er bjargað með þessum hættti; skattborgarar eru að bera þá ábyrgð sem stjórnendur fjármálastofnana hefðu átt að bera vegna sóknar sinnar í bónusgrieðslur.
Hvað á að gera?
Ég hef það á tilfinninguni að almenningur á Íslandi tengi engan vegin á milli skilaboða sem gefin eru í fjölmiðlum og raunveruleikans. Þannig er oft bísnast yfir því að ekki sé hægt að fá lán í dag, akkúrat það sem fólk á ekki að reyna við núverandi aðstæður. Þá hefur verið vinsælt að kenna krónunni um allt saman. Vel getur verið að betra sé að hafa annan gjalmiðli, en það leysir ekki núverandi vanda að skipta krónunni út.
Hvað á fólk þá að gera?
Draga úr neyslu (ekki kaupa sér flatskjái, bíla, o.fl. drasl. Ekki nema menn eigi fyrir því og telja sig nauðsynlega þurfa).
Spara (bíða með að fjárfesta þangað til auðveldara er að fá lán, setja peningana á bankareikning eða peningamarkaðssjóði, þar sem er líka hægt að fá mjög góða vexti)
Vinna
Hlúa að andlegri heilsu (það er fleira í þessu lífi en peningar og botnlaus neysla. Spurning um að lesa heimspekirit eða sjálfshjálparbækur ef menn eru að fara yfirum af eirðarleysi).
Málið er nefninlega það að ef fyrirtæki og heimili landsins eru rekin sómasamlega þá þurfum við ekki að hafa áhyggjur af gjaldmiðlum, hlutabréfamörkuðum og gjaldþrotum. Alveg á sama hátt og við þurfum að hafa minni áhyggjur af heilsunni ef við hreyfum okkur og borðum skynsamlega.
Ég vona að einhverjir séu einhverju nær eftir að hafa lesið þessa langloku.
Orsakir:
Upp úr aldamótunum 2000 og eftir 11. sept. 2001 var bandarískur fjármálamarkaður í miklum erfiðleikum. Alan Greenspan brást þá við með því að lækka stýrivexti alveg niður í eitt prósent (2002). Þetta var allt gert í góðri meiningu (forðast gjaldþrotahrinu og fjöldaatvinnuleysi). Hins olli þetta auðveldara aðgengi að lánsfé, vegna þess að minni líkur eru á að fólk/fyrirtæki fari á hausinn þegar vextir eru lágir (af því að flestir skulda töluvert), þannig að bankar lánuðu þá bara meira, vegna þess að þeir treystu á lága vexti og þ.a.l. lágt gjaldþrotahlutfall. Peningarnir fóru að miklu leyti inn á fasteignamarkaðinn, vegna hjarðhegðunar samfélagsins, og jós þannig olíu á eld húsnæðisverðhækkanir, sem voru orðnar mjög miklar fyrir. Þessi stemming á fasteignamarkaðinum í BNA smitaðist svo yfir á önnur vestræn ríki.
Önnur orsök þess að fallið er svo hátt nú eru faldir í bónusgreiðslum til stjórnenda og annarra starfsamnna útlánafyrirtækja á heimsvísu. Sú staðreynd að í mörgum tilfellum fær starfsfólk hlutdeild í hagnaði fjármálafyrirtækja gerir það að verkum að það verður áhættusæknara. Dæmi: Ef valið stendur á milli þess að lána mjög góðum skuldara á 5% vöxtum eða meðalgóðum skuldara á t.d. 6% vöxtum, eru meiri líkur á að stjórnandinn velji verri skuldarann, vegna þess að hann fær hlutdeild í þessum auka vaxtatekjum (mismunurinn, 1%), en þó svo að hann fari á hausinn ber hann engan skaða af - grunnlaunin eru alltaf til staðar. Auk þess treystir hann á að vextir verði lækkaðir aftur, eins og upp úr 2000 til þess að bjarga skuldaranum frá þroti. Þetta eykur enn á útlán, hækkanir fasteignaverðs, verðbólgu, góðæri, stemmingu, ofurlaun, launamun, stéttaskiptingu.
Þriðja orsökin, sem hefur ekki hlotið mikla umgjöllun fjölmiðla (hér heima allavega), eru lánshæfismatsfyrirtækin. Þau gefa út opinber álit á hversu líklegt er að skuldarar standi í skilum. Þau brugðust trausti fjárfesta þegar þau gáfu út hæsta lánshæfismat á skuldabréfaafurðir sem m.a. innihéldu fasteignaskuldir slakra skuldara í BNA (nefnd undirmálslán á ísl.), sem hafði jafnvel verið neitað um lán hjá venjulegum bönkum þar í landi. Líklega hafa fá gjaldþrot síðan snemma á síðasta áratu, vegna vaxtastefnu Greenspan, einnig haft sín áhrif þarna.
Hlutverk Kína
Ókey. Bandaríkjamenn og mörg önnur vestræn ríki hafa verið að safna skuldum eins og enginn sé morgundagurinn undanfarin ár. En hver er þá að lána og þ.a.l. að fjármagna neysluna? Í raun eru það fyrirtæki út um allan heim sem hafa verið að kaupa þessi skuldabréf og er þetta því dreift út um allt. En meira vægi hafa þær þjóðir sem hafa verið að flytja út meira heldur en þeir flytja inn (eru þ.a.l. með viðskiptaafgang). Það er t.d. Kína sem hefur verið að flytja gríðarlega mikið út og notað andvirðið að miklu leyti til fjárfestinga erlendis. Þetta er að sjálfsögðu mun flóknara net, enda flæða verðbréf óhindrað út um allan heim í dag, en í grunninn er þetta það sem er að gerast. Kínverjar og fleiri ríki með viðskiptaafgang lána vesturlandabúum fyrir vörunum sem þeir framleiða fyrir okkur. Hægt er að stemma stigu við þessari þróun, m.a. með því að leyfa Kínverska Júaninu að fljóta. En Kínverjar hafa ekki viljað það enn sem komið er.
Afleiðingarnar
Á endanum gátu margir af fasteignaeigendum ekki staðið undir greiðslubyrgðinni og fasteignabólan byrjaði að springa, eins og ég var búinn að taka á í öðru bloggi. Afleiðing af þessu er að verðlítil lán sitja eftir í bönkum og fjármálastofnunum í BNA, og út um allan heim vegna skuldabréfavaafurðanna, sem seldar höfðu verið. Þegar eignir þínar (skuldabréf í þessu tilfelli) eru í raun mun minna virði en þú hélst og færðir í bækur eru orðnar meiri líkur á að þú lendir í vandræðum og farir á hausinn. Þetta er raunin sem hefur verið að líta dagsins ljós í auknum mæli sl. ár.
Bandaríkjastjórn hefur brugðist við með því að bjarga fáum útvöldum fjármálafyrirtækjum, sem eru of mikilvægar þjónustustofnanir við almenning til að þeir geti leyft þeim að fara á haustinn (Fannie Mae, Freddie Mac og AIG). Að auki er nú frumvarp fyrir þingi að Hið opinbera kaupi verðfallin skuldabréf á einhverju X verði. Þannig yrði til eins konar risastór ruslakista fyrir verðlítil skuldabréf. Kista þessi yrði kostuð af skattborgurum, og út á krít frá Kína, eins og áður hefur verið komið inn á. Það má segja að Bandaríska ríkið sé að leggja allt í sölurnar með þessari aðgerð og eru örlög bandarískra fyrirtækja og hins opinbera að miklu leyti samtvinnuð eftir þessar aðgerðir. Ekki er ólíklegt að lánshæfismatsfyrirtækin þurfi að lækka einkun sína á Bandaríska ríkið eftir þetta, enda hafa skuldir þeirra vaxtið gríðarlega við þetta. Vissulega liggja eignir á móti, en mikil óvissa er um raunverulegt verðgildi þeirra. Lægra lánshæfismat þýðir hærri vaxtakostnað fyrir þjóðina.
Skortsala
Best er fyrir hagkerfið ef verðbréf eru verðlögð sem næst raunverulegu virði þeirra á fjármálamörkuðum. Ef aðili sem á ekki hlutabréf en telur verð hlutabréfa of hátt þá getur hann beitt skortsölu til að hagnast á stöðunni og stuðlað að réttu verði á ný. Þá eru bréf fengin að láni, þau seld á markaði og keypt aftur á ákveðnum degi í framtíðinni og skilað til þess sem lánar bréfin. Skortsalinn hefur þ.a.l. hagnast ef verðið hefur lækkað í millitíðinni. Sá sem lánar fær greiðslu frá skortsalanum fyrir lánið á bréfunum. Það að banna skortsölu, eins og gert var í lok vikunnar (í BNA og Bretlandi), er til þess fallið að útiloka skoðanir þeirra sem standa utan við markaðinn og álíta hlutabréfaverð of hátt. Niðurstaðan verður hærra hlutabréfaverð heldur en fyrirtækin og hagkerfið stendur undir. Til lengri tíma litið hins vegar mun alltaf verða verðleiðrétting þar sem verðbréf horfa aftur til raunvirði þeirra. Því miður hefur skortsala hefur ekki verið stunduð hér á landi að neinu marki, en lífeyrissjóðir gætu haft miklar tekjur af verðbréfalánum til skortsala. Enda eiga þeir mikið af bréfum sem ekki er ætlunin að selja í nánustu framtíð.
Stóra spurningin núna fyrir flest vestræn ríki er sú sama: Tekst okkur að auka útflutning og minnka innflutning, og snúa þannig viðskiptahallanum í viðskiptaafgang, án þess að of margir fari á hausinn. Takist þetta ætti verðbólgan að minnka og vextir geta lækkað.
Þær spurningar sem margar vestrænar ríkisstjórnir hafa verið að standa frammi fyrir er hvaða fyrirtækjum skal bjarga frá gjaldþroti og hverjum ekki. Glapræði væri að bjarga öllum frá gjaldþroti, þar sem það myndi hafa svipuð áhrif og Greenspan hafði með sínum vaxtalækkunum og fjárfestar myndu álíta að áhætta væri varla til. Sama rússíbanareiðin myndi því hefjast aftur á fjármálamörkuðum. Mikilvægt er að leyfa fólki og fyrirtækjum að bera ábyrgð á gjörðum sínum, fara á hausinn í friði og vera þannig ákveðin viðvörun áður en næsta uppsveifla hefst. Menn verða að axla ábyrgð, þó svo að þeir höfðu ekki víðsýni til að sjá vandamálin í tæka tíð til að bregðast við þeim. Verði öllum bjargað frá gjaldþroti af ríkinu eru einfaldlega auknar líkur á að vestrænt ríki geti ekki staðið í skilum, sem auðvitað hefði gríðarleg áhrif á viðkomandi ríki. Að maður minnist nú ekki á að það er í rauninni hinn almenni skattborgari sem borgar þegar fjármálastofnunum er bjargað með þessum hættti; skattborgarar eru að bera þá ábyrgð sem stjórnendur fjármálastofnana hefðu átt að bera vegna sóknar sinnar í bónusgrieðslur.
Hvað á að gera?
Ég hef það á tilfinninguni að almenningur á Íslandi tengi engan vegin á milli skilaboða sem gefin eru í fjölmiðlum og raunveruleikans. Þannig er oft bísnast yfir því að ekki sé hægt að fá lán í dag, akkúrat það sem fólk á ekki að reyna við núverandi aðstæður. Þá hefur verið vinsælt að kenna krónunni um allt saman. Vel getur verið að betra sé að hafa annan gjalmiðli, en það leysir ekki núverandi vanda að skipta krónunni út.
Hvað á fólk þá að gera?
Draga úr neyslu (ekki kaupa sér flatskjái, bíla, o.fl. drasl. Ekki nema menn eigi fyrir því og telja sig nauðsynlega þurfa).
Spara (bíða með að fjárfesta þangað til auðveldara er að fá lán, setja peningana á bankareikning eða peningamarkaðssjóði, þar sem er líka hægt að fá mjög góða vexti)
Vinna
Hlúa að andlegri heilsu (það er fleira í þessu lífi en peningar og botnlaus neysla. Spurning um að lesa heimspekirit eða sjálfshjálparbækur ef menn eru að fara yfirum af eirðarleysi).
Málið er nefninlega það að ef fyrirtæki og heimili landsins eru rekin sómasamlega þá þurfum við ekki að hafa áhyggjur af gjaldmiðlum, hlutabréfamörkuðum og gjaldþrotum. Alveg á sama hátt og við þurfum að hafa minni áhyggjur af heilsunni ef við hreyfum okkur og borðum skynsamlega.
Ég vona að einhverjir séu einhverju nær eftir að hafa lesið þessa langloku.
miðvikudagur, 27. ágúst 2008
Í fótspor feðranna
Jæja, eftir tæplega mánaðar leit hérna á íslandi eftir atvinnu er henni nú lokið. Fyrr í dag réð ég mig nefninlega inn á fyrirtækjasvið KPMG, þar sem ég hef störf á mánudaginn nk. Gríðarlega sáttur við að vera búinn að ganga frá þessu og reyndar hafði ég úr fleiri möguleikum að moða, þannig að ástandið virðist nú ekki eins vonlaust fyrir fjármálamenn og margir vilja halda. Þetta er sennilega eins og mig grunnti alltaf; þeir sem vilja og geta unnið fá eitthvað við sitt hæfi þó síðar verði.
Ég mun því starfa hjá sama fyrirtæki og karl faðir minn til margra ára og er enn í nánu samstarfi við. Ég verð reyndar ekki í samskonar störfum, þar sem þetta er meira ráðgjafatengt og miðar að verðlagningu á afleiðum, áhættustýringu o.fl. sem ég var m.a. að læra úti. Þetta er því mjög ánægjulegt og ég held að ég hafi aldrei hlakkað eins mikið til að mæta í vinnuna á mánudegi :)
Önnur gleðitíðindi: Fékk síðustu einkunnina úr náminu: 94% í VBA, sem þýðir að ég fæ merit frá skólanum. Ákaflega ánægjulegt líka, þó það skipti kannski ekki öllu máli upp á framtíðina.
Millibilsástandinu er því lokið og ný kafli í mínu lífi hefst. Best að fagna með því að taka á móti handboltalandsliðinu og fara svo í fótbolta!
Ég mun því starfa hjá sama fyrirtæki og karl faðir minn til margra ára og er enn í nánu samstarfi við. Ég verð reyndar ekki í samskonar störfum, þar sem þetta er meira ráðgjafatengt og miðar að verðlagningu á afleiðum, áhættustýringu o.fl. sem ég var m.a. að læra úti. Þetta er því mjög ánægjulegt og ég held að ég hafi aldrei hlakkað eins mikið til að mæta í vinnuna á mánudegi :)
Önnur gleðitíðindi: Fékk síðustu einkunnina úr náminu: 94% í VBA, sem þýðir að ég fæ merit frá skólanum. Ákaflega ánægjulegt líka, þó það skipti kannski ekki öllu máli upp á framtíðina.
Millibilsástandinu er því lokið og ný kafli í mínu lífi hefst. Best að fagna með því að taka á móti handboltalandsliðinu og fara svo í fótbolta!
þriðjudagur, 19. ágúst 2008
Millibilsástand
Ég biðst velvirðingar á bloggleysi undanfarnar vikur. Ég er búinn að vera of upptekinn við að slappa af og að vera atvinnulaus síðan ég kom á klakann til að blogga.
Júlímánuðurinn var notaður í afslöppun á Egilsstöðum. Fótbolti, golf og bjór var þema mánaðarins eftir frækilega frammistöðu í náminu í vetur. Bjarkey eyddi mestum hluta mánaðarins á eigin heimaslóðum, þannig að við breiddum vel úr okkur landfræðilega eftir að vera búin að hýrast í sama kústaskápnum í London í heilan vetur.
Við fluttumst svo í Hafnarfjörðinn í lok júlí og Bjarkey byrjaði vinnu sína hjá Ríkisendurskoðun 1. ágúst. Ég hef sjálfur verið að leita að vinnu síðan eftir verslunarmannahelgi hérna fyrir sunnan. Hlutirnir eru farnir að þokast í rétta átt í þeim efnum. Allavega hef ég verið að fá viðtöl hjá nokkrum aðilum núna á síðustu dögum. Vonandi verður eitthvað meira að frétta af þeim málum á næstu dögum/vikum.
Annars þakka ég mínu sæla að vera þó allavega að leita að vinnu, en ekki að læra fyrir upptökupróf úti í London, eins og mjög margir af mínum bekkjarfélögum þessa dagana. Ég er búinn að fá allar einkunnir nema eina af síðustu önninni og ég er í séns að fá það sem er kallað "Merit" eða "dyggð", sem fæst fyrir 65% meðaleinkunn þarna í Bretlandi. Það væri nú gaman.
Júlímánuðurinn var notaður í afslöppun á Egilsstöðum. Fótbolti, golf og bjór var þema mánaðarins eftir frækilega frammistöðu í náminu í vetur. Bjarkey eyddi mestum hluta mánaðarins á eigin heimaslóðum, þannig að við breiddum vel úr okkur landfræðilega eftir að vera búin að hýrast í sama kústaskápnum í London í heilan vetur.
Við fluttumst svo í Hafnarfjörðinn í lok júlí og Bjarkey byrjaði vinnu sína hjá Ríkisendurskoðun 1. ágúst. Ég hef sjálfur verið að leita að vinnu síðan eftir verslunarmannahelgi hérna fyrir sunnan. Hlutirnir eru farnir að þokast í rétta átt í þeim efnum. Allavega hef ég verið að fá viðtöl hjá nokkrum aðilum núna á síðustu dögum. Vonandi verður eitthvað meira að frétta af þeim málum á næstu dögum/vikum.
Annars þakka ég mínu sæla að vera þó allavega að leita að vinnu, en ekki að læra fyrir upptökupróf úti í London, eins og mjög margir af mínum bekkjarfélögum þessa dagana. Ég er búinn að fá allar einkunnir nema eina af síðustu önninni og ég er í séns að fá það sem er kallað "Merit" eða "dyggð", sem fæst fyrir 65% meðaleinkunn þarna í Bretlandi. Það væri nú gaman.
föstudagur, 27. júní 2008
Endalokin nálgast!
Jæja, þá er farið að líða að lokum dvalar okkar hérna í Lundúnaborg. Brottför verður á mánudagskvöld og skil á íbúðinni um morgun sama dags. Óþarfi að vera að borga okurleiguna mikið lengur.
Annars fékk ég einkannir annarrar annar í vikunni. Náði öllu, sem er mikill léttir. Reyndar var það fag sem ég var hræddastur við að falla í það besta hjá mér. Á sama tíma fékk ég falleinkunn í faginu sem ég var hvað öruggastur með mig í, en góð einkunn fyrir verkefni annarinnar bjargaði mér þar. Hef sterkan grun um að kennarinn hafi ekki skilið skriftina mína. Töluvert fall var í bekknum í áðurnefndu áhyggjufagi, þannig að maður getur verið mjög sáttur við niðurstöðuna í heildina.
Rétt eftir að ég var búinn að fá einkannirnar fór ég í lokapróf í Fixed Income Arbitrage and Trading (Hagnanir og viðskipti með skuldabréf). Gekk bara ágætlega þar. Allavega er ég viss um að ég nái. Þar með ætti gráðan að vera í höfn. Allavega yrði ég mjög hissa ef ég fengi falleinkunn í einhverju af því sem eftir er.
Eitt verkefni er þó óklárað. MATLAB forritunarverkefni sem ég hef setið sveittur við stanslaust síðan eftir prófið í vikunni og er kominn með rassæri af. Það ætti þó að klárast á morgun. Vinn það með gæja með margra ára forritunarreynslu, þannig að útkoman stefnir í að vera í góðu lagi.
Lítið nýtt að frétta af vinnumálum. Fæ að vita með starfið hérna úti um miðjan júlí og ekki hefur verið svo mikið sem litið við mér á Íslandi. Skítt með það, verð í fríi í júlí og nenni ekki að spá of mikið í þessu á meðan.
Góðar stundir.
Annars fékk ég einkannir annarrar annar í vikunni. Náði öllu, sem er mikill léttir. Reyndar var það fag sem ég var hræddastur við að falla í það besta hjá mér. Á sama tíma fékk ég falleinkunn í faginu sem ég var hvað öruggastur með mig í, en góð einkunn fyrir verkefni annarinnar bjargaði mér þar. Hef sterkan grun um að kennarinn hafi ekki skilið skriftina mína. Töluvert fall var í bekknum í áðurnefndu áhyggjufagi, þannig að maður getur verið mjög sáttur við niðurstöðuna í heildina.
Rétt eftir að ég var búinn að fá einkannirnar fór ég í lokapróf í Fixed Income Arbitrage and Trading (Hagnanir og viðskipti með skuldabréf). Gekk bara ágætlega þar. Allavega er ég viss um að ég nái. Þar með ætti gráðan að vera í höfn. Allavega yrði ég mjög hissa ef ég fengi falleinkunn í einhverju af því sem eftir er.
Eitt verkefni er þó óklárað. MATLAB forritunarverkefni sem ég hef setið sveittur við stanslaust síðan eftir prófið í vikunni og er kominn með rassæri af. Það ætti þó að klárast á morgun. Vinn það með gæja með margra ára forritunarreynslu, þannig að útkoman stefnir í að vera í góðu lagi.
Lítið nýtt að frétta af vinnumálum. Fæ að vita með starfið hérna úti um miðjan júlí og ekki hefur verið svo mikið sem litið við mér á Íslandi. Skítt með það, verð í fríi í júlí og nenni ekki að spá of mikið í þessu á meðan.
Góðar stundir.
föstudagur, 20. júní 2008
Piss
Oft er talað um að pissa í skóinn sinn. Sjaldgæfara er að menn tali um að pissa í annarra skó. Ég get þó ekki séð nema að vænni hlandslettu hafi verið dembt í skó Dabba og félaga í Seðlabankanum af ríkisstjórninni þegar hún ákvað breytingar á Íbúðalánasjóði til þess að auðvelda aðgengi að fjármagni til íbúðakaupa í vikunni. Verðbólgan minnkar allavega ekki mikið við þetta. Ef ríkisstjórninn heldur áfram að vinna gegn verðbólgunni af jafn mikilli áræðni og dug og þessi aðgerð ber vott um fara stýrivextir örugglega ekki í nema 20% áður en hægja fer á.
Fór annars í annað viðtalið hjá Mondrian í morgun. Gekk þokkalega og er svona hæfilega bjartsýnn á að ég fái tilboð frá þeim. En miði er alltaf möguleiki. Svo eru alltaf aðrir fiskar í sjónum.
Kláraði svo eftir viðtalið verkefni annarinnar í "Energy and Weather derivatives" (Orku- og Veðurafleiður). Held að það sé mjög gott stykki og að við ættum að fá fína einkunn fyrir það.
Búinn að fá nokkrar einkannir undanfarið, sem ég hef gleymt að segja frá. Þær eru allar með ágætum og ljóst að ég búinn að ná einum áfanga á síðustu önn (Numerical Methods). Einkannir úr lokaprófum annarrar annar koma svo væntanlega í næstu viku (puttar krossaðir).
Fór annars í annað viðtalið hjá Mondrian í morgun. Gekk þokkalega og er svona hæfilega bjartsýnn á að ég fái tilboð frá þeim. En miði er alltaf möguleiki. Svo eru alltaf aðrir fiskar í sjónum.
Kláraði svo eftir viðtalið verkefni annarinnar í "Energy and Weather derivatives" (Orku- og Veðurafleiður). Held að það sé mjög gott stykki og að við ættum að fá fína einkunn fyrir það.
Búinn að fá nokkrar einkannir undanfarið, sem ég hef gleymt að segja frá. Þær eru allar með ágætum og ljóst að ég búinn að ná einum áfanga á síðustu önn (Numerical Methods). Einkannir úr lokaprófum annarrar annar koma svo væntanlega í næstu viku (puttar krossaðir).
þriðjudagur, 17. júní 2008
Sumarpartý, viðtal, o.fl.
Við Bjarkey fórum í sumarpartí hjá skólanum í gær. Ætluðum nú ekki að lengi þar sem annir eru miklar þessa dagana. Það endaði á annan veg og við vorum ekki að skríða heim fyrr an um kl. hálfþrjú í nótt. Gerist á bestu bæjum, sérstaklega þegar fólk er í svona miklu stuði og frítt áfengi er í boði. En það var bara helv. gaman. Flestallir bekkjarfélagarnir mættu og mikil stemming, mikið af myndum teknar og mikið drukkið og spjallað. Ekki laust við að þynnka hafi því gert við sig á þjóðhátíðardaginn, sem hefur reyndar gerst nokkrum sinnum áður eftir 16. júní böll í Valaskjálf, þegar það var upp á sitt besta.
Annars er það að frétta að ég fékk annað viðtal hjá Mondrian, sem verður á föstudaginn. Skilst að það séu einhverjir 3-4 aðrir umsækjendur eftir, þannig að það virðist vera einhver möguleiki þarna. Starfið snýst um að aðstoða við stýringu á nýjum sjóði hjá þeim og sjá svo um sölu á honum til vogunarsjóða og annarra fjárfesta, sem flestir væru staðsettir í BNA. Þannig að um mikið af ferðalögum væri að ræða. Væri mjög góð reynsla, ef af yrði. En þetta kemur allt í ljós.
Fyrir utan þetta er maður bara að fókusa 100% á lokapróf "Fixed Income Arbitrage and Trading", sem verður á þriðjudaginn í næstu viku. Auk þess sem maður þarf að afgreiða eitt verkefnu í vikunni, sem er nánast fullfrágengið. Þannig að það er í nógu að snúast eins og venjulega.
Annars er það að frétta að ég fékk annað viðtal hjá Mondrian, sem verður á föstudaginn. Skilst að það séu einhverjir 3-4 aðrir umsækjendur eftir, þannig að það virðist vera einhver möguleiki þarna. Starfið snýst um að aðstoða við stýringu á nýjum sjóði hjá þeim og sjá svo um sölu á honum til vogunarsjóða og annarra fjárfesta, sem flestir væru staðsettir í BNA. Þannig að um mikið af ferðalögum væri að ræða. Væri mjög góð reynsla, ef af yrði. En þetta kemur allt í ljós.
Fyrir utan þetta er maður bara að fókusa 100% á lokapróf "Fixed Income Arbitrage and Trading", sem verður á þriðjudaginn í næstu viku. Auk þess sem maður þarf að afgreiða eitt verkefnu í vikunni, sem er nánast fullfrágengið. Þannig að það er í nógu að snúast eins og venjulega.
sunnudagur, 8. júní 2008
Fréttir
Best að maður reyni að segja frá því hvað hefur verið að gerast hjá manni undanfarið (Þó svo að vangavelturnar séu nú óneitanlega skemmtilegri:)
Það var fótboltamót í skólanum á föstudaginn, þar sem ég og samnemendur mínir riðum enn rýrari hesti en frá síðasta móti í haust. Hvað um það, þetta var ágætis skemmtun og síðan var skroppið á pöbbinn í kjölfarið, þar sem verðlaunaafhendingin fór fram. Ég var reyndar ekki lengi þar sem maður var svolítið lúinn eftir vikuna. En það var heill kúrs keyrður í gegn í vikunni kl. 9 til 12 alla daga (rétt, ég er í námsmannagírnum og hef því verið að snúa sólahringnum í samræmi við líkamsklukkuna, ekki samfélagsklukkuna). Auk þess var ég tiltölulega nýbúinn að taka vel á því í "afmælispartíinu" mínu 19. maí, ásamt bekkjarfélögunum. Því var þörfin fyrir stífa drykkju er ekki orðin mikil að nýju.
En allavega, það fer að líða að lokum þessa náms. Þetta hefur liðið ótrúlega hratt og maður trúir því varla að maður hafi verið hérna í 9 mánuði. Þó er einn sprettur eftir enn og ég reikna ekki með að hann verði auðveldur, frekar en aðrir, sem sumir hafa verið nálægt því að ganga frá manni. Þangað til 30. júní, þarf ég semsagt að skila 4 hópverkefnum og taka eitt lokapróf, sem verður af erfiðari gerðinni.
En það er búið að plana heimförina. Flogið verður úr heimsborginni þann 30. júní og verður væntanlega notaður einn dagur fyrir sunnan í að skoða bíl og dóla með frúnni og tengdaforeldrunum, sem verða samferða okkur á klakann eftir verslunarferð hérna úti. Ég kem svo væntanlega austur í afslöppun og endurhæfingu 1. eða 2. júlí.
Af atvinnumálum er hinsvegar það að frétta að frúin er komin með vinnu hjá Ríkisendurskoðun fyrir sunnan. Ég hef verið að sækja um eitt og eitt starf fyrir sunnan og líka verið að leita fyrir mér hérna útifyrir. Lítið hefur gengið, enda ekkert nema uppsagnir og lítið verið að ráða á fjármálamörkuðum. Er þó að fara í viðtal á þriðjudaginn hérna í London hjá Mondrian sem "quant analyst", þannig að það er þó einhver von enn. En þó maður verði ekki kominn með vinnu í sumar þá er ég nú viss um að maður detti niður á eitthvað á endanum. Það er alltaf eitthvað að gera fyrir dugandi menn ;)
Annað var ekki í fréttum.
Það var fótboltamót í skólanum á föstudaginn, þar sem ég og samnemendur mínir riðum enn rýrari hesti en frá síðasta móti í haust. Hvað um það, þetta var ágætis skemmtun og síðan var skroppið á pöbbinn í kjölfarið, þar sem verðlaunaafhendingin fór fram. Ég var reyndar ekki lengi þar sem maður var svolítið lúinn eftir vikuna. En það var heill kúrs keyrður í gegn í vikunni kl. 9 til 12 alla daga (rétt, ég er í námsmannagírnum og hef því verið að snúa sólahringnum í samræmi við líkamsklukkuna, ekki samfélagsklukkuna). Auk þess var ég tiltölulega nýbúinn að taka vel á því í "afmælispartíinu" mínu 19. maí, ásamt bekkjarfélögunum. Því var þörfin fyrir stífa drykkju er ekki orðin mikil að nýju.
En allavega, það fer að líða að lokum þessa náms. Þetta hefur liðið ótrúlega hratt og maður trúir því varla að maður hafi verið hérna í 9 mánuði. Þó er einn sprettur eftir enn og ég reikna ekki með að hann verði auðveldur, frekar en aðrir, sem sumir hafa verið nálægt því að ganga frá manni. Þangað til 30. júní, þarf ég semsagt að skila 4 hópverkefnum og taka eitt lokapróf, sem verður af erfiðari gerðinni.
En það er búið að plana heimförina. Flogið verður úr heimsborginni þann 30. júní og verður væntanlega notaður einn dagur fyrir sunnan í að skoða bíl og dóla með frúnni og tengdaforeldrunum, sem verða samferða okkur á klakann eftir verslunarferð hérna úti. Ég kem svo væntanlega austur í afslöppun og endurhæfingu 1. eða 2. júlí.
Af atvinnumálum er hinsvegar það að frétta að frúin er komin með vinnu hjá Ríkisendurskoðun fyrir sunnan. Ég hef verið að sækja um eitt og eitt starf fyrir sunnan og líka verið að leita fyrir mér hérna útifyrir. Lítið hefur gengið, enda ekkert nema uppsagnir og lítið verið að ráða á fjármálamörkuðum. Er þó að fara í viðtal á þriðjudaginn hérna í London hjá Mondrian sem "quant analyst", þannig að það er þó einhver von enn. En þó maður verði ekki kominn með vinnu í sumar þá er ég nú viss um að maður detti niður á eitthvað á endanum. Það er alltaf eitthvað að gera fyrir dugandi menn ;)
Annað var ekki í fréttum.
Gerast áskrifandi að:
Færslur (Atom)
